ماژول‌های پیش‌فرض

در این داکیومنت در رابطه با ماژول‌هایی که به صورت پیش‌فرض درون node.js هستند صحبت میکنیم

http

start server

برای ران کردن یک سرور در nodejs راه‌های مختلفی وجود دارد. ابتدایی ترین روش استفاده از ماژول http هست که به صورت دیفالت درون nodejs وجود دارد

این فایل صرفا وظیفه‌ی ران کردن اولیه‌ی سرور رو دارد و باقی لاجیک برنامه باید طبق مدل های MVC , ... پیش بره

server.js

const http = require("http");

// constants
const PORT = 8000;

const server = http.createServer((req, res) => {
  res.write("hello world!");
  res.end();
});

server.listen(PORT, () => console.log(`Server running on port ${PORT}`));

در این حالت سرور روی پورت 8000 ران میشود

fs

ماژول fs مخفف file system است که وظیفه‌ی کار با فایل‌های سیستم رو داره

read file

برای خواندن یک فایل ۲ روش وجود دارد. یکی به صورت sync و دیگری به صورت async

درحالتی که نیاز به اطلاعات فایل داشته باشیم باید از sync استفاده کنیم و درصورتی که نیاز نداشته باشیم میتونیم از async استفاده کنیم

sync

const fs = require("fs");

try {
  const data = fs.readFileSync("file.txt", "utf-8");
  console.log(data);
} catch (error) {
  console.log(error);
}

async

const fs = require("fs");

fs.readFile("file.txt", (error, data) => {
  if (error) console.log(error);
  else console.log(data.toString());
});

هشدار

در nodejs بیس مسیرها توی جایی هست که فایل package.json قرار داره

برای مثال اگر ما دنبال فایل data/file.txt/ باشیم و خودمون توی دایرکتوری / باشیم، اگر بزنیم fs.readFile("../data/file.txt) ارور میده چون به صورت پیش فرض به جایی اشاره میکنه که فایل package.json هست و وقتی ../ میزنیم از فولدر پروژه بیرون میزنه

پس درحالت کلی مسیر هارو به صورت absolute بده و نه relative و یا از ماژول path استفاده کن که خیلی راحتتره

یا از proccess.cwd() استفاده کن که دقیق اشاره میکنه به root route

write file

در نوشتن فایل هم ۲ روش وجود دارد که یکی به صورت sync و async که درصورتی که نیاز به فایل نوشته شده داریم باید از sync و در غیر اینصورت از async استفاده کرد

نکته: همیشه باید دیتایی که برای نوشتن داده میشود به صورت string باشد.

اگر بخوایم داخل فایل json بنویسیم باید ابتدا stringify بکنیم

sync

const fs = require("fs");

const data = "hello world!";

fs.writeFileSync("write.txt", data, (err) => console.log(err));

async

const fs = require("fs");

const data = "hello world!";

fs.writeFile("write.txt", data, (err) => console.log(err));

اطلاع

writeFile و writeFileAsync اگر فایل وجود نداشته باشه اونو اول میسازن بعد داخلش مینویسن

flags

برخی flag ها و آپشن ها برای نوشتن فایل وجود دارد که flag: "a" برای مثال به معنی اضافه کردن به ته فایل هست

fs.writeFile("write.txt", data, { flag: "a", encoding: "utf-8" }, (err) =>
  console.log(err),
);

در این حالت ما flag رو برابر a قرار دادیم که به معنی append هست و به انتهای فایل write.txt متن رو اضافه میکنه

append file

این تابع به انتهای یک فایل دیتای مد نظر رو اضافه میکنه

عملکرد این تابع مانند تابع writeFile همراه با flag برابر a هست

async

const fs = require("fs");

const data = "hello world!\n";

fs.appendFile("write.txt", data, (err) => console.log(err));

sync

const fs = require("fs");

const data = "hello world!\n";

fs.appendFileSync("write.txt", data, (err) => console.log(err));

remove file

برای حذف یک فایل باید از تابع unlink استفاده کرد

async

const fs = require("fs");

fs.unlink("write.txt", (err) => console.log(err));

sync

const fs = require("fs");

fs.unlinkSync("write.txt", (err) => console.log(err));

exist file

این تابع فقط حالت sync رو دارد چون اگر async باشد اصلا کال کردن تابع بی معنی هست

const fs = require("fs");

const isExist = fs.existsSync("write.txt");
console.log(isExist);

برای مثال میتونیم چک کنیم که اگر فایل وجود داشت حذفش بکنه و یا اگر وجود نداشت بسازه

const fs = require("fs");

const isExist = fs.existsSync("src/write.txt");

if (isExist) fs.unlink("src/write.txt", (err) => console.log(err));
else fs.writeFile("src/write.txt", "file created!", (err) => console.log(err));

create directory

برای ساختن فولدر استفاده میشود

async

const fs = require("fs");

fs.mkdir("parent/child/childs-child", (err) => console.log(err));

sync

const fs = require("fs");

fs.mkdirSync("parent/child/childs-child", (err) => console.log(err));

در این روش ابتدا چک میکنه parent وجود داره یا نه و اگر وجود نداشت میسازه سپس همینطوری به صورت بازگشتی تا اخرین فولدر میره و درصورتی که تمام فولدر ها وجود داشته باشن ارور میده و دغیراینصورت همرو میسازه

برای رفع ارور میتونیم از یک آپشن استفاده کنیم :

fs.mkdirSync("parent/child/childs-child", { recursive: true }, (err) =>
  console.log(err),
);

توی این حالت اگر که تمام فولدر ها هم وجود داشته باشن ارور نمیده به خاطر وجود recursive: true

read directory

این تابع تمام دایرکتوری‌ها و فایل‌های داخل یک دایرکتوری رو برمیگردونه

async

const fs = require("fs");

fs.readdir("parent/child/childs-child", { recursive: true }, (err, dir) => {
  if (err) console.log(err);
  else console.log(dir);
});

sync

const fs = require("fs");

fs.readdirSync("parent/child/childs-child", { recursive: true }, (err, dir) => {
  if (err) console.log(err);
  else console.log(dir);
});

path

توی انواع سیستم عامل‌های مختلف مسیردهی‌ها متفاوت هست برای مثال توی ویندوز داریم C:\Public درحالی که توی لینوکس و مک داریم /apt/user/ برای حل این مشکل از ماژول path استفاده میکنیم که یک کد رو مینویسم و خودش تشخیص میده

separator

همونطور که گفتم توی ویندوز از \ ولی توی لینوکس و مک از / استفاده میشود که این همون رو نشون میده

const path = require("path");

console.log(path.sep + "src" + path.sep + "app" + path.se);

خروجی این کد برابر /src/app/ توی لینوکس و مک هست برای مثال

basename

اخرین فایل یا دایرکتوری مدنظر رو نشون میده

const path = require("path");

console.log(path.basename("/src/app/index.js"));

خروجی کد برابر index.js هست

توی این تابع میتونیم یک suffix از خروجی رو هم داشته باشیم. برای مثال اگر من فقط اسم فایل رو بخوام میتونم بگم که .js رو حذف کنه که به صورت زیر انجام میشه :

const path = require("path");

console.log(path.basename("/src/app/index.js", ".js"));

dirname

اسم تمام دایرکتوری‌هی مسیر داده شده رو میگه. دقت کن که آخرین بخش مسیر رو هیچوقت نمیگه حتی اگر اکستنشن نداشته باشه

const path = require("path");

console.log(path.dirname("/src/app/index.js"));

خروجی این کد برابر /src/app هست. حتی درصورتی که index به جای index.js قرار بدیم خروجی فرقی نمیکنه

extname

نوع اکستنشن فایل رو میگه. برای مثال برای فایل index.jsx به ما .jsx برمیگردونه

const path = require("path");

console.log(path.extname("/src/app/index.js"));

خروجی این کد برابر .js است

مثال: اگر فقط اسم فایل رو بخوایم و نوع اکستنشن رو ندونیم و بتونیم از ۲ تابع extname و basename استفاده کنیم چه باید کرد؟

const path = require("path");

const pt = "/src/app/index.js";
console.log(path.basename(pt, path.extname(pt)));

خروجی این کد برابر index هست

درواقع ما suffix-ای رو میگیریم که مقدار extname رو نداشته باشه

join

برای چسبوندن چند مسیر به هم استفاده میشود که با توجه به نوع سیستم عامل ممکنه متغیر باشد

const path = require("path");

console.log(path.join("/", "src", "app", "components"));

خروجی این کد برابر/src/app/components است

normalize

برای رفع ایرادهای یک مسیر استفاده میشود. ممکنه یجا دوتا // بزنیم و ... که اینارو هندل میکنه

const path = require("path");

console.log(path.normalize("//src//app/"));

خروجی این کد برابر‍ /src/app/ است

parse

یک مسیر رو پارس میکنه و توی یک آبجکت جیسون نگه میداره

const path = require("path");

console.log(path.parse("/src/app/component/index.js"));

خروجی این کد برابر :

{
  "root": "/",
  "dir": "/src/app/component",
  "base": "index.js",
  "ext": ".js",
  "name": "index"
}

dirname

فایلی که درحال حاضر درحال ران هست رو مسیر دایرکتوری‌اش رو نشون میده به صورت absolute در کل سیستم عامل

اطلاع

این مقدار به صورت global در node.js وجود داره و ربطی به ماژول path نداره اما چون مربوط به مسیردهی بود اینجا ذکر شد

console.log(__dirname);

برای مثال خروجی این کد در سیستم عامل من به صورت /Users/amirhossein/Documents/Programming/Node/Botostart/src/ است

filename

فایلی که درحال حاضر درحال ران هست رو مسیر خودش رو نشون میده به صورت absolute در کل سیستم عامل

اطلاع

این مقدار به صورت global در node.js وجود داره و ربطی به ماژول path نداره اما چون مربوط به مسیردهی بود اینجا ذکر شد

console.log(__filename);

برای مثال خروجی این کد در سیستم عامل من به صورت /Users/amirhossein/Documents/Programming/Node/Botostart/src/index.js است

مثال: برای مثال اگر ما توی /src/app/ باشیم و بخوایم یک عکس توی /src/assets/images/ رو برگردونیم باید به صورت زیر عمل کنیم

const path = require("path");

console.log(path.join(__dirname, "..", "assets", "images"));
// ---- or ----
console.log(path.join(__filename, "..", "..", "assets", "images"));

os

ماژول برای اطلاعات سیستم عامل هست

const os = require("os");

const myOS = {
  name: os.type(),
  arch: os.arch(),
  platform: os.platform(),
  relase: os.release(),
  version: os.version(),
  uptime: os.uptime(), // نشون میدهد چند ثانیه است که سیستم روشن است
  threads: os.cpus(), // ترد های cpu رو میگه
};

console.log(myOS);

خروجی این برنامه روی سیستم من به صورت زیر هست :

{
  "name": "Darwin",
  "arch": "rm64",
  "platform": "darwin",
  "relase": "25.3.0",
  "version": "Darwin Kernel Version 25.3.0: Wed Jan 28 20:48:41 PST 2026; root:xnu-12377.81.4~5/RELEASE_ARM64_T6041",
  "uptime": 19956,
  "threads": [
    { "model": "Apple M4 Pro", "speed": 2400, "times": [Object] },
    { "model": "Apple M4 Pro", "speed": 2400, "times": [Object] },
    { "model": "Apple M4 Pro", "speed": 2400, "times": [Object] },
    { "model": "Apple M4 Pro", "speed": 2400, "times": [Object] },
    { "model": "Apple M4 Pro", "speed": 2400, "times": [Object] },
    { "model": "Apple M4 Pro", "speed": 2400, "times": [Object] },
    { "model": "Apple M4 Pro", "speed": 2400, "times": [Object] },
    { "model": "Apple M4 Pro", "speed": 2400, "times": [Object] },
    { "model": "Apple M4 Pro", "speed": 2400, "times": [Object] },
    { "model": "Apple M4 Pro", "speed": 2400, "times": [Object] },
    { "model": "Apple M4 Pro", "speed": 2400, "times": [Object] },
    { "model": "Apple M4 Pro", "speed": 2400, "times": [Object] }
  ]
}